خانواده شاهين
Family Falconidae
يك خانواده خيلي مشخص از شكاريان روز كه داراي بالهاي دراز ، نوكتيز و داس شكل
و دم نسبتا دراز هستند . منقار آنها كوتاه و قلاب مانند است
با نيم نوك بالايي دندانهدار و پاهاي آنها انگشتاني دراز با چنگالهاي قوي وقلاب مانند دارد .
پروازي سريع و عالي دارند كه شامل بالزدنهاي تند و بالبازروي است .
كمتر بالباز اوج ميگيرند ، معمولا طعمه را با پا مي گيرند و با منقار ، گردن آن را از سمت پشت جدا مي كنند . اغلب شكار خود را با يك پا نگهميدارند . نــر و ماده آنها معمولا همشكل است ولي مادهها بزرگترند .
روي درخت ، صخرهها و يا روي زمين آشيانه ميكنند و معمولا تكزي هستند .
غذاي آنها شامل پستاندارن ، پرندگان ، جوندگان ، دوزيستان ، سختپوستان ،
حشرات ، نرمتنان و لاشه حيوانات است .
بالابان
انگليسي : Saker
فرانسوي : Faucon Sacre
لاتين : Falco cherrug
مشخصات :
45 سانتيمتر ؛ نشانههاي تشخيص بالابان از بحري عبارت است از سطح پشتي و بالهاي قهوهاي خاكي ( نه كبود ) كه حاشيه پرهاي آن نخودي رنگ است . تارك و پس گردن سفيد با رگهرگه قهوهاي پررنگ ، نوار شاربي باريك و غيـر مشخص دارد ، سطح شكمي آن سفيدرنگ و به مقدار كم خالخال يا رگهرگه است ( راهراه عرضي ندارد ) . بالهايش پهنتر از بالهاي بحري مي باشد . دمش قهوهاي پررنگ است با راهراه عرضي سفيد . خطوط و رگههاي تارك و سطح شكمي پرنده نابالغ در مقايسه با پرنده بالغ ، بيشتر و بهم نزديكتر است ، بهخصوص در پهلوها . بالابان پرندهاي است بسيار جسور و درندهخو كه به حيوانات خيلي بزرگتر از خود حملهور مي شود . غالبا در قوشبازي مورد استفاده قرار مي گيرد .
زيستگاه :
دشتهاي وسيع ، بيابانها و مناطق نيمهبياباني . آشيانه خود را معمولا بر روي درختهاي بلند و گاهي در بين تختهسنگها مي سازد .
پرندگاني :
در گذشته نه چندان دور فراوان بوده است ، بالابان در ايران و به نسبتا معمول زادوولد مي كرده است و اما در حال حاضر از جمله پرندگاني است كه در معرض انقراض نسل قرار دارد .
لاچین
انگليسي : Lanner Falcon
فرانسوي : Faucon lanier
لاتين : Falco biarmicus
مشخصات :
42 سانتيمتر ؛ مانند بحري ولي كمرنگتر از آن است ، از فاصله نزديك به وسيله تارك خاكي يا نخودي ، نوار شاربي كوچك ( نه پهن و گرد مانند بحري ) ، پوشپرهاي گوش تقريبا سفيد و سطح شكمي نسبتا سفيد و كم لكه ( بدون راهراه عرضي ) مشخص مي شود . لاچین نابالغ در سطح پشتي پررنگتر از پرنده بالغ و در سطح شكمي پرلكهتر از آن است . در مقايسه با بحري پرندههاي كوچكتر را شكار مي كند ، در پرواز بدنش باريكتر بنظر مي رسد و سرعت كمتري دارد .
زيستگاه :
صخرههاي مرتفع ، خرابهها ، دامنه كوهستانهاي سنگي تا دشتهاي سنگلاخ و نيمهبياباني . بين صخرهها و گاهي روي درختان آشيانه مي سازد .
پراكندگي :
به تعداد كم در جزاير كوچك سنگي درياچه اروميه زادوولد مي كرده است و ظاهرا لاچین پرندهای است که بومي اين ناحيه از پهنه خاك ايران زمين است و اما در حال حاضر و بنا بر گزارش سازمان محيط زيست ايران ، از جمله پرندگانی است که در معرض خطــر انقراض نسل قرار دارد
بحری
انگليسي : Peregrine Falcon
فرانسوي : Faucon pelerin
لاتين : Falco peregrinus
مشخصات :
38 تا 48 سانتيمتر ؛ اين پرنده به وسيله بالهاي دراز و نوكتيز و دمي كه به تدريج به سمت انتها كمعرضتر مي شود ، پرواز سريع و كبوتروار با بالزدنهاي كم دامنهتر ، توام با بالبازرويهاي طولاني مشخص مي شود . همچنين با جثهاي در حال كلاغ و در حالت نشسته از روي سبيلهاي پهن و سياهش تشخيص داده مي شود . پرنده نــر تارك نسبتا سياه و سطح پشتي خاكستري سربي دارد ، سطح شكمي آن سفيد مايل به نخودي است ، با راهراه عرضي سياه و باريك . پرنده ماده بهطور قابل ملاحضهاي بزرگتر و اغلب پررنگتر است . سطح پشتي در پرنده نابالغ قهوهاي پررنگ و سطح شكمي نخودي رنگ و رگهرگه مي باشد ( راهراه عرضي ندارد ) . در هنگام شكار با بالهاي تقريبا بسته ، با سرعتي سرسامآور و بطور عمودي بر سر طعمه فرود ميآيد . غذاي عمده آن پرندگان تا حد كبوتر و كوكر و امثال آن است .
زيستگاه :
مناطق باز ، كوهستانها و صخرههاي مرتفع . زمستانها در نواحي باتلاقي نيز ديده مي شود . روي پرتگاههاي پرشيب ، كمركش كوهها و گاهي روي ساختمان ها آشيانه مي سازد .
پراكندگي :
بحری از جمله پرندگانی است که در گذشته در ايران و در فصل زمستان فراوان بوده است و اما در حال حاضر با اينكه از جمله پرندگان و گونههاييست كه در دنيا داراي ارزش بالاييست ، در معرض خطر انقراض نسل قرار گرفته است . شايان ذكر است بحري به تعداد خيلي كم در ايران زادوولد مي كند .
شاهین
انگليسي : Barbary Falcon
فرانسوي : Faucon de barbarie
لاتين : Falco Pelegrinoidrs
مشخصات :
35 تا 45 سانتيمتر ؛ شبيه بحري ، ولي سطح پشتي اين پرنده بيشتر قهوهاي و كمتر خاكستري است و در سطح شكمي راهراه عرضي كمتري دارد كه در ناحيه سينه بيشتر رگهرگه است و اثري از راهراه عرضي مشهود نيست . تارك آن خرمايي است ( نه خاكستري پررنگ مانند بحري ) ، از بالابان به وسيله سطح پشتي پررنگتر و سبيلهاي گرد قهوهاي مايل به سياه مشخص مي شود ، رفتار شاهين شبيه بحري است .
زيستگاه :
تپه و ماهورها و نواحي كوهستاني در نقاط خشك و نيمه خشك . در زمستان به دشت كوچ مي كند . معمولا روي لبه صخرههاي مرتفع آشيانه مي سازد .
پراكندگي :
شاهين پرندهاي است بومي ايران و امروز به تعداد خيلي كم ديده مي شود ، شايان ذكر است ، اين پرنده باشكوه ايراني در معرض خطر انقراض نسل قرار دارد . .
لیل
انگليسي : Hobby
فرانسوي : Faucon Hobereau
لاتين : Falco Subbuteo
مشخصات :
30 تا 35 سانتيمتر ؛ اين پرنده هواگردترين نوع شاهينها است ، با پروازي سريع مانند بحري ، ولي بالهايش درازتر و دمش كوتاهتر بنظر مي رسد ( مثل يك پرستوي بزرگ ) . چلچله ، چكاوك و امثال اينها را شكار مي كند و بخصوص هنگام غروب از حشرات در حال پرواز تغذيه مي كند ، وقتي نشسته است ، بنظر باريك و جمعوجور مي آيد . رانها و زير دم آن بلوطي رنگ است . سبيلهاي نوكتيزش از سبيلهاي بحري باريكتر است و سطح شكمي آن راهراه طولي نزديك به هم دارد ( نه راهراه عرضي ) پرنده نابالغ ئرسطح پشتي به رنگ قهوهاي مايل به سياه و در سطح شكمي داراي راهراه طولي نزديك به هم است و فاقد رنگ بلوطي روي رانها و زير دم مي باشد . تفاوتهاي اين پرنده با دليجه عبارت است از بالهاي درازتر ، باريكتر و عقب كشيدهتر ، نوار شاربي و رنگ بلوطي روي رانها و زير دم .
زيستگاه :
مناطق باز با درختان پراكنده و بيشهها و داخل شهرها . . بالاي درخت و بر روي لانههاي متروك پرندگان خانواده كلاغ ، آشيانه مي سازد .
پراكندگي :
لیل پرنده ای است که در گذشته نچندان دور و تابستانها فراوان بوده است و اما در حال حاضر اطلاع دقيق و مستندي از وضعيت پراكندگي و زادوولد اين پرنده در دست نيست .
خانواده شاهین از تعداد گونههاي متعددي تشكيل شده
و به دليل دسترسي آسانتر و راحتر مطالب و عكسها ، مطالب به دو صفحه تقسيم شده است
چنانچه اطلاعات مستند و اخبار جديدي از پراكندگي و وضعيت پرندگان ايراني در دست داريد
از طريق ارسال ایمیل ما را هم مطلع كنيد .
کلیه حقوق این وبلاگ شامل علائم و مطالب متعلق به وب سایت رسمی پرندگان ایران می باشد .
استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است .
All Rights Reserved 2007-2008 © by: Iranian-birds.com
